Personalites

Jan Batista Runcher (1714-1791)

de Runch é "maestro di cappella" tla catedrala dl dom y dirighënt y orghelist dla dlijia de Santa Maria Maggiore a Trënt; al à componü deplö mësses a cater usc cun orchestra y orghi, cantates, oratori.

Jan Batista Rinna (1764-1846)

da Suracianins é stè governadù de Gorize y sciöche rapresentant de Viena comisser de Isria, Dalmazia y Albania. Por sü meriç él gnü tut sö pro la nobilté y pudô portè l'titul de "çiavalier de Rü Sciarè".

Siur Micurà de Rü (1789-1847)

à metü in scrit la gramatica "Versuch einer deutsch-ladinischen Sprachlehre" 1833, publicada dal dr. Lois Craffonara tla "Ladinia" n. 18 y n. 19. Al à porvè da mëte adöm n idiom ladin unifiché.

Siur Mati Declara (1814-1884)

da Costadedoi à metü jö por ladin la storia de Sta. Genofefa (prüm liber ladin dl 1879) y chëra de Sta. Norburga. Implö àl scrit la storia dla valada , in pert publicada dl 1987. Siur Domëne Irschara (1803-1879) de Jusciara é stè cotan d'agn abat dal cunvënt Neustift y implö valgügn agn deputat dla Dieta de Desproch.

Siur Ujöp Freinademez (1852-1908)

da Oies é stè miscionar tla Cina, tl 1975 él gnü detlarè beat y tl 2003 sant. Inçe miscionar tla Cina é stè le vësco Nazio Canazei (1883-1946) de Runch, siur P. Hilarion Valentin (1853-1936) de Corcela é stè prefet apostolich de Betiah y dl Nepal.

Le dr. Vijio Vittur (1882-1942)

de Pescol à dal 1912 dè fora le liber "Enneberg in Geschichte und Sage". Artisc dl scarpel de gran inom é stà Gustin Valentin (1858-1941) da Cialaruns, Tone Daprè (1877-1980) d' Anvì, i fredesc Pescosta de Ioja. Artisc dl penel é stà Jan Mati Pescoler (1875-1951) da Grones che à depënt fora plö de 50 dlijies, la gran pert te Tirol y i fredesc Rudiferia da Costalta. L' artist da incö plö cunesciü é Lois Irsara (*1923) de Jan de Berbura a Cialaruns.

dr. Franz Vittur (*1928)

de Badia é stè le prüm intendënt ladin dles scores ladines dal 1975-1992, l' aconsiadù provinzial ladin dal 1978-1993 é stè Hugo Valentin da Fossè.

Lois Trebo (*1935)

é stè dal 1973 - 79 Presidënt dla Uniun Generela di Ladins dles Dolomites, dal 1976 - 1985 caporedadú de "La Usc di Ladins"; tröç agn àl rapejentè i ladins tla Comisciun provinziala de toponomastiga y ti cunsëis d'aministraziun di musei de Ciastel Tirol y de chël da Sterzing; al è un di fondadus dl Istitut Ladin "Micurà de Rü"; tröç agn àl fat pert dl cunsëi dl Istitut.